Η βυζαντινή εκκλησία της Αγίας Αναστασίας.

Η βυζαντινή εκκλησία της Αγίας Αναστασίας είναι ένα πολύ αξιόλογο μεσαιωνικό μνημείο που κτίστηκε στα Πάνω Πολεμίδια περί τα τέλη του 14ου αιώνα μ.χ. Η εκκλησία έχει δύο τρούλους γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το κτίριο είναι αποτέλεσμα της ένωσης δύο σταυροειδών ναών με τρούλο. Οι νότιες καμάρες των ναών αυτών, καθώς και τα συνεχόμενα με αυτές γωνιακά διαμερίσματα, έχουν καταστραφεί. Σήμερα στη θέση που υπήρχαν ακριβώς οι νότιες καμάρες που στήριζαν τους τρούλους είναι κτισμένος ο νότιος τοίχος της εκκλησίας.

Το ανατολικό τμήμα της εκκλησίας είναι του τύπου του εγγεγραμμένου σταυροειδούς με τρούλο. Τα τόξα και οι καμάρες της εκκλησίας αυτής είναι οξυκόρυφα και η αψίδα της πεταλόμορφη. Ο τρούλος έχει κυκλική βάση και κυλινδρικό τύμπανο με τέσσερα μικρά παράθυρα. Η διάμετρος του τρούλου είναι 2,10 μέτρα.

Το δυτικό τμήμα του ναού είναι μεγαλύτερο από το ανατολικό. Φαίνεται ότι ήταν σταυρόσχημος ναός. Οι καμάρες και τα τόξα αυτού του τμήματος είναι ημικυκλικά. Ο τρούλος είναι κάπως ακανόνιστος και έχει διάμετρο από ανατολή προς δύση 3,22 μέτρα και από βορρά προς νότο 2,70 μέτρα. Από αυτό το τμήμα, στο οποίο βρισκόταν και ο αρχικός ναός, σώζονται μόνο η βόρεια καμάρα και ο τρούλος. Η δυτική, η νότια και η ανατολική καμάρα, όπως και η αψίδα έχουν καταστραφεί.

Ο ναός ήταν ολόκληρος διακοσμημένος με τοιχογραφίες. Σήμερα πολύ λίγες τοιχογραφίες σώζονται γεγονός που δυσκολεύει την αποκατάσταση του εικονογραφικού προγράμματος. Μόνο στο αρχικό δυτικό τρούλο μπορούμε να παρακολουθήσουμε το εικονογραφικό πρόγραμμα. Στο ημισφαίριο του τρούλου σώζονται λείψανα από τοιχογραφία του Παντοκράτορα. Στη ζώνη που βρίσκεται πάνω από τα παράθυρα του τρούλου σώζεται το μισό μέρος μιας δέησης που παρουσιάζει το Θρόνο Ετοιμασίας, την Παναγία Δεομένη Τετράμορφο Άγγελο, Εξαπτέρυγο και ακόμη έναν Άγγελο. Οι τοιχογραφίες παρουσιάζουν δηλαδή τον Παντοκράτορα ως Δίκαιο Κριτή που θα κρίνει τους ανθρώπους κατά τη Δευτέρα Παρουσία.

Στο τύμπανο του τρούλου εικονίζονται προφήτες και άλλα πρόσωπα από την Παλαιά Διαθήκη. Σήμερα σώζονται οι Δαβίδ, Ησαΐας, Ιερεμίας, Ιακώβ, Ααρών και άλλοι. Στα σφαιρικά τρίγωνα εικονίζονται οι ευαγγελιστές. Σώζεται μόνο η εικονογραφία του Ευαγγελιστή Μάρκου αλλά είναι αρκετά καταστρεμμένη.

Στο ανατολικό μισό της βόρειας καμάρας (του δυτικού τμήματος της εκκλησίας) σώζεται μικρό μέρος του Αγίου Γεωργίου και σκηνές από το μαρτύριο του. Ίχνη τοιχογραφιών υπάρχουν και στο δυτικό τοίχο και το δυτικό μισό της βόρειας καμάρας. Στο βορειοανατολικό πεσσό του ιδίου τμήματος σώζεται, αν και πολύ καταστραμμένη, η Παναγία Ελεούσα.

Στο δυτικό μισό της βόρειας καμάρας (του ανατολικού τμήματος της εκκλησίας) σώζονται κομμάτια τοιχογραφιών που παρουσιάζουν τη Βάπτιση και τη Μεταμόρφωση και στο ανατολικό μισό της ίδιας καμάρας κομμάτι από τοιχογραφία της Υπαπαντής. Κάτω από τις τοιχογραφίες της Βάπτισης και της Υπαπαντής σώζεται μισοκαταστρεμμένος ο Άγιος Αντώνιος.

Στο βόρειο μισό της κεντρικής καμάρας, που ενώνει το δυτικό με το ανατολικό τμήμα της εκκλησίας, σώζεται καλύτερα η Αποκαθήλωση.

 
 
 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΝΩ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ
Γωνία Γρ. Αυξεντίου &
130ου Δρ. Aρ. 2
4130 Πάνω Πολεμίδια
ΤΗΛ.: 25397451, 25821400
ΦΑΞ: 25714058
EMAIL:pano.polemidia
@cytanet.com.cy